Môn Ngữ văn: Những chủ đề cơ bản cần phải chú ý (Tác giả: Trần Hinh)

Để xác định rõ hơn hướng ôn tập của mình, học sinh cần phải nắm được những chủ đề cơ bản trong phần nội dung, dạng đề thi cho từng loại câu, dung lượng cần thiết cho mỗi câu hỏi đề thi, làm cách nào để xử lí các dạng câu hỏi tốt nhất.

Tóm lại, để vượt qua những khó khăn, đạt được kết quả như mong muốn, mỗi học sinh cần phải nắm được những bí quyết nào? Đây là phần dành riêng trả lời những câu hỏi đó.

Khác với kì thi tốt nghiệp, nội dung hạn chế thi đại học và cao đẳng không yêu cầu thí sinh phải học phần văn học Việt Nam từ thời điểm 1930 trở về trước và phần văn học nước ngoài. Thí sinh sẽ chỉ chủ yếu tập trung vào phần văn học Việt Nam từ 1930 trở đi. Cụ thể hơn, chỉ những phần đã được giới hạn trong nội dung như chúng tôi đã thống kê ở bài 1. Trong phần này, yêu cầu đề thi cũng rất cụ thể: học sinh phải nắm vững các kiến thức về giai đoạn văn học, trào lưu văn học, tác giả, tác phẩm và hoàn cảnh sáng tác để trả lời các câu hỏi dạng câu 2 điểm. Với câu hỏi thuộc dạng này, thí sinh chỉ cần viết trong khoảng từ 30 đến 50 dòng (hoặc từ 500 đến 600 chữ), tuỳ thuộc vào yêu cầu cụ thể của đề và khả năng nhớ và hiểu kiến thức của học sinh. Những bài viết dài dòng cho dạng câu hỏi này hoàn toàn không cần thiết, vì dù thế nào, bài thi cũng không vượt điểm 2, là khung điểm tối đa cho câu hỏi loại này.

Về mảng kiến thức giai đoạn văn học, trong nội dung hạn chế, chỉ có duy nhất một bài học (Khái quát văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX), nhưng do đây là một giai đoạn dài, có nhiều biến cố và cũng có những đặc điểm riêng, đề thi cũng có thể chia nhỏ chứ không hỏi toàn bộ giai đoạn. Chẳng hạn, đề thi chỉ kiểm tra sự hiểu biết của học sinh riêng về giai đoạn văn học chống Pháp (từ 1946 đến 1954); hoặc giai đoạn từ 1955 đến 1964; hoặc nữa, đề thi đại học khối D năm 2009, hỏi thẳng vào một đặc điểm quan trọng của giai đoạn văn học 1945-1975: “Một trong những đặc điểm cơ bản của nền văn học Việt Nam từ năm 1945 đến 1975 là chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn. Hãy nêu rõ những nét chính đặc điểm trên. Vì thế, cách ôn luyện tốt nhất cho phần nội dung kiến thức này, nên chú ý vào những kiến thức cốt lõi.

Cụ thể, phần kiến thức giai đoạn văn học, cần nhớ được những ý chính như sau:

- Từ 1946 đến 1954, chủ đề bao trùm là ca ngợi Tổ quốc, ca ngợi tinh thần đoàn kết và tập trung cho kháng chiến chống Pháp.

- Từ 1955 đến 1964, chủ đề chính là xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà ở miền Nam. Nhân vật trung tâm là người lao động mới và người chiến sĩ giải phóng.

- Từ 1964 đến 1975, văn học chủ yếu tập trung cho kháng chiến chống Mĩ, giải phóng đất nước, chủ đề bao trùm là ca ngợi tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng ở cả hai miền Nam, Bắc.

- Từ sau 1975, đất nước thống nhất, văn học vận động theo khuynh hướng dân chủ hoá, đổi mới về quan niệm của nhà văn, cá tính sáng tạo và phong cách nhà văn được phát huy cao độ. Đặc biệt từ sau năm 1986, văn học Việt Nam bước vào công cuộc đổi mới. Sự giao lưu, hội nhập với thế giới được đẩy mạnh, góp phần quan trọng trong việc hiện đại hoá văn học nước nhà.

Nhìn chung, khi tiếp xúc với dạng câu hỏi này, học sinh chỉ cần nhớ được những ý cơ bản, trong đó gồm yếu tố bối cảnh xã hội, thành tựu của văn học, tác giả và tác phẩm chính. Mỗi giai đoạn chỉ cần nói được một vài đặc điểm cơ bản là được.

Ánh sáng và bóng tối trong "Chữ người tử tù" &"Hai đứa trẻ" - HOÀNG THỊ HUẾ

Ánh sáng và bóng tối vốn là hai phương diện quan trọng của cuộc sống, luôn luôn tồn tại bên cạnh nhau, bổ sung cho nhau. Trong hội họa, ánh sáng và bóng tối là một thủ pháp cơ bản được dùng để khắc họa con người và sự vật trong cuộc sống.

Trong văn chương, ánh sáng và bóng tối cũng được sử dụng như một thủ pháp nghệ thuật nhằm tạo tình huống truyện, chuyển tải nội dung tư tưởng, chủ đề của tác phẩm. Với Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân và Hai đứa trẻ của Thạch Lam, ánh sáng và bóng tối được sử dụng như một thủ pháp nghệ thuật nòng cốt "biểu hiện cách khai thác hình tượng đối với cuộc sống, như thủ pháp thuyết phục và thu hút độc giả"(1) của tác giả. Nguyễn Tuân và Thạch Lam tuy cùng thuộc dòng văn học lãng mạn nhưng mỗi người có một cách sử dụng các thủ pháp nghệ thuật hoàn toàn khác nhau, tạo nên những thế giới nghệ thuật riêng biệt và độc đáo, mang đậm phong cách cá nhân của tác giả.

Miệt mài trong hành trình kiếm tìm cái đẹp, ngợi ca cái đẹp, Nguyễn Tuân và Thạch Lam, trong Chữ người tử tù và Hai đứa trẻ, ánh sáng và bóng tối được sử dụng không chỉ như một nguyên tắc tạo tình huống truyện mà còn vươn đến ý nghĩa biểu tượng về cái đẹp trong cuộc đời. Nguyễn Tuân viết Chữ người tử tù từ cảm hứng về một thú chơi tao nhã của người xưa, trong một tình huống đặc biệt mà người viết chữ và người chơi chữ là người tử tù và người quản ngục. Hai nhân vật này xuất hiện trong tác phẩm như một kiểu song trùng của sự tồn tại không thể thiếu nhau giữa hai khách thể đối cực, như ánh sáng và bóng tối, thậm chí là đối thủ trong một hoàn cảnh đặc biệt. Song chính vì là đối cực như ánh sáng với bóng tối nên bản thân sự khác nhau này cũng đã hàm chứa một sự tương liên, bổ sung cho nhau, thậm chí chuyển hóa từ tối ra sáng như một quy luật tất yếu.

Bức tranh thiên nhiên và bức tranh đời sống phố huyện trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ" của Thạch Lam

1.1. Bức tranh thiên nhiên thấm đẫm hồn quê, hồn dân tộc: 
“HĐT” đã gợi ra một không gian thu hẹp cùng một bức tranh thiên nhiên hiện lên với một nét rất thực mà cũng rất thơ. Thiên nhiên ấy là một buổi chiều “êm ả như ru...gió nhẹ đưa vào”. Thiên nhiên ấy còn hiện lên với cái “mùi âm ẩm” bốc lên từ một ngôi chợ đã vãn, cái mùi lẫn cùng cát bụi quen thuộc mà chị em Liên ngỡ là “mùi riêng của đất, của quê hương”. Đấy còn là hình ảnh hoa bàng rụng lả tả, là một bầu trời đêm với hàng ngàn ngôi sao lấp lánh, với ánh sáng của những con đom đóm bay là là trên mặt đất.
TL không mô tả thiên nhiên với những gì vô tri vô giác của cảnh vật; mà thiên nhiên ấy thấm đẫm hồn quê hương và hồn dân tộc. Một bức “họa đồng quê” quen thuộc, gần gũi, bình dị và gợi cảm, không kém phần thơ mộng vừa bộc lộ sự cảm nhận tinh tế của hồn thơ TL vừa thể hiện được tình cảm, sự gắn bó của nhà văn với một vùng quê nghèo.
1.2. Bức tranh hiện thực đời sống phố huyện nghèo: 
- Bức tranh thiên nhiên >< bức tranh đời sống.
a. Phố huyện lúc chiều về:
- Ngày tàn:
+ Âm thanh:
• Tiếng trống thu không → bản lề khép lại ngày và chuyển về chiều; vang ra để gọi buổi chiều → mong đợi một điều gì đó từ trong bóng tối.
 • Tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng
• Tiếng muỗi vo ve
→ Đơn điệu, tẻ nhạt, buồn bã, lê thê, gợi sự ngột ngạt, bức bối.
+ Ánh sáng: Phương tây đỏ rực như lửa cháy → ánh sáng và bóng tối tranh giành nhau từng tấc đất một.
+ Màu sắc: những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn → đẹp rực rỡ nhưng đó là vẻ đẹp báo hiệu sự tàn tạ.
+ Đường nét: dãy tre làng đen sẫm lại → báo hiệu cái tối đã bước đến phố huyện.
+ Mùi vị: mùi riêng của đất, của quê hương → gần gũi, yêu mến nhưng đó cũng là mùi vị của sự nghèo khổ, lầm than.
 Không gian nghèo nàn, tàn tạ, một miền đời quên lãng, trong thời gian buổi chiều tà càng làm cho câu chuyện thêm buồn hơn. "Không gì buồn bằng những buổi chiều êm/  Mà ánh sáng điều hòa trong bóng tối/ Gió lướt thướt kéo mình qua cỏ rối/ Vài miếng đen u uất lẩn trong cành". (Tương tư chiều- Xuân Diệu).

Đề cương ôn thi TN THPT về bài thơ "Tây Tiến" của Quang Dũng

http://123doc.vn/document/1091683-de-cuong-on-thi-tot-nghiep-thpt-ve-bai-tho-tay-tien-cua-quang-dung.htm

Đề cương ôn thi TN THPT về bài thơ "Việt Bắc" của Tố Hữu

http://123doc.vn/document/1091684-de-cuong-on-thi-tot-nghiep-thpt-ve-bai-tho-viet-bac-cua-to-huu.htm

Đề cương ôn thi TN THPT về tác gia Tố Hữu

http://123doc.vn/document/1091685-de-cuong-on-thi-tot-nghiep-thpt-ve-tac-gia-to-huu.htm

Ôn thi TN: "Thuốc" - Lỗ Tấn

ĐỀ VÀ GỢI Ý DẠNG VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

http://123doc.vn/document/1081723-de-va-goi-y-dang-van-nghi-luan-xa-hoi-ve-tu-tuong-dao-li.htm